Het hang- en sluitwerk van kunststof kozijnen bepaalt hoe soepel een raam opent, sluit en vergrendelt.
Bij een draaikiepraam zorgt het beslag ervoor dat je met één raamkruk kunt wisselen tussen de draai- en kiepstand. Tegelijkertijd moet het raam stevig in het kozijn blijven hangen en goed aansluiten op de afdichtingsrubbers.
Dat lijkt vanzelfsprekend, maar achter de raamkruk zit een mechanisme met scharnieren, sluitnokken en andere onderdelen die precies op elkaar moeten zijn afgestemd. Het verschil tussen eenvoudig raambeslag en een uitgebreid beveiligd systeem is daardoor groter dan alleen de aanwezigheid van een afsluitbare raamgreep.
Bij nieuwe kunststof kozijnen wordt het beslag meestal samen met het raam geleverd. Heb je bestaande kozijnen, dan kunnen versleten onderdelen soms worden vervangen zonder dat een heel nieuw kozijn nodig is.
Welk hang- en sluitwerk is geschikt voor jouw kunststof ramen? We leggen uit hoe draaikiepbeslag werkt, wat veiligheidsbeslag toevoegt en wanneer onderhoud of vervanging verstandig is.
Het hangwerk bestaat uit de onderdelen die het raam dragen en laten bewegen. Bij een draaikiepraam zijn dat onder andere de onderste scharnierconstructie en de onderdelen die het raam in de kiepstand ondersteunen.
Het sluitwerk zorgt voor de vergrendeling. Via de raamkruk worden sluitpunten rondom het bewegende raamdeel bediend. Die sluiten aan op bijbehorende onderdelen in het vaste kozijn.
De precieze samenstelling hangt af van het raamtype.
Een vast raam heeft geen beslag nodig om te openen. Een eenvoudig draairaam kan met een andere sluitconstructie worden uitgevoerd dan een draaikiepraam.
De scharnieren dragen het gewicht van het bewegende raamdeel. Dat gewicht wordt mede bepaald door de afmetingen en de beglazing.
Bij een draaikiepraam zorgt een speciale schaarconstructie ervoor dat het raam in de kiepstand wordt ondersteund.
De VKG-kwaliteitseisen stellen onder meer eisen aan de bevestiging en sterkte van dit beslag. Daarbij is het belangrijk dat de krachten correct worden overgedragen naar het kunststof profiel en eventuele interne verstevigingen.
Een zwaar raam met triple glas kan daardoor andere eisen stellen dan een klein raam met HR++ glas.
Bij veel draaikiepramen wordt de bediening van de raamkruk via een espagnoletmechanisme overgebracht naar verschillende sluitpunten.
Wanneer het raam wordt vergrendeld, grijpen de sluitnokken in de bijbehorende sluitplaten van het vaste kozijn.
Dat helpt om het bewegende raamdeel gesloten te houden en tegen de afdichtingen aan te laten sluiten.
Sommige systemen hebben extra beveiligde sluitnokken. De vorm, het aantal en de plaats daarvan verschillen per fabrikant en gekozen beveiligingsniveau.
Bij een kunststof draaikiepraam kun je doorgaans met één raamkruk kiezen tussen sluiten, volledig opendraaien en kiepen.
In veel systemen werkt de bediening als volgt: de kruk omlaag betekent gesloten, horizontaal betekent draaien en omhoog betekent kiepen.
Er bestaan echter afwijkende bedieningssystemen, zoals TiltFirst, waarbij de volgorde van de standen anders kan zijn.
Controleer daarom altijd de instructies van de fabrikant.
De draaistand maakt het mogelijk om het raam ruim te openen. Dat kan prettig zijn om de ruimte tijdelijk te luchten of om het glas gemakkelijker schoon te maken.
In de kiepstand beweegt vooral de bovenzijde van het raam naar binnen. Daardoor ontstaat een kleinere opening.
De kiepstand kan handig zijn voor tijdelijk luchten, maar is geen vervanging voor een goed ontworpen ventilatievoorziening als de woning die nodig heeft.
Bovendien is een raam in kiepstand niet automatisch veilig tegen inbraak.
Veel draaikiepsystemen hebben voorzieningen die moeten voorkomen dat het mechanisme onbedoeld in twee bedieningsstanden tegelijk terechtkomt.
Ook zijn er oplossingen waarmee de opening kan worden beperkt.
Dat kan interessant zijn bij een groot raam, een kwetsbare positie of een situatie waarin extra gebruiksveiligheid nodig is.
Een openingsbegrenzer is niet automatisch een gecertificeerde kinderveiligheidsvoorziening. Wanneer valgevaar bestaat, moet de complete situatie en de voorgeschreven beveiliging worden beoordeeld.
Bij ramen wordt vaak gesproken over sloten, maar de beveiliging werkt anders dan bij een voordeur.
Een draaikiepraam heeft meestal een combinatie van sluitpunten, sluitplaten en een raamkruk. Afhankelijk van de uitvoering kan die kruk afsluitbaar zijn.
Daarnaast kan het beslag speciaal ontworpen zijn om het openbreken of manipuleren van het raam te bemoeilijken.
Een afsluitbare kruk is echter niet hetzelfde als een volledig inbraakwerend raam.
Een raamkruk met slot kan met een sleutel worden vergrendeld.
Dat kan helpen om ongewenste bediening van het raam tegen te gaan.
Er bestaan ook raamkrukken met een drukknop of een andere bedieningsbeveiliging.
Welke oplossing geschikt is, hangt af van de toepassing en de gewenste prestaties.
Bij ramen waar kinderen bij kunnen, is een afsluitbare of speciaal ontworpen bediening het overwegen waard. De sleutel moet dan wel zorgvuldig worden beheerd en de oplossing moet passen bij de noodzakelijke vlucht- en gebruiksveiligheid.
Bij beveiligd raambeslag worden soms paddenstoelvormige sluitnokken gebruikt.
Deze grijpen in bijpassende veiligheidssluitplaten.
De vorm van deze combinatie kan het lastiger maken om het raam uit de vergrendeling te drukken.
Toch zegt de aanwezigheid van paddenstoelnokken op zichzelf niet voldoende over de inbraakwerendheid.
Ook het aantal sluitpunten, de plaatsing, het profiel en de bevestiging zijn belangrijk.
Vraag daarom welke prestaties de volledige raamconstructie heeft en hoe die zijn vastgesteld.
SKG-IKOB certificeert hang- en sluitwerk volgens vastgestelde eisen. De bekende sterren geven informatie over de inbraakwerende eigenschappen van het betreffende product.
In de officiële Sterrenwijzer kun je controleren of een onderdeel gecertificeerd is en voor welke toepassing het geschikt is.
Het Politiekeurmerk Veilig Wonen kijkt breder naar de beveiliging van woningen.
Bij ramen kunnen eisen gelden aan afsluitbare bediening, sluitpunten, scharnierbeveiliging en de volledige raamconstructie.
Een raamkruk met SKG-certificering maakt daarom niet automatisch het complete kunststof kozijn aantoonbaar inbraakwerend.
Voor de inbraakwerendheid van complete gevelelementen wordt onder andere NEN 5096 gebruikt. Vraag bij aanschaf naar de geteste of aantoonbaar gelijkwaardige uitvoering van het volledige raam.
Niet ieder raam heeft dezelfde bediening nodig.
Een draaikiepraam vraagt een mechanisme dat zowel draaien als kiepen mogelijk maakt. Een naar buiten draaiend raam kan met andere scharnieren en sluitvoorzieningen worden uitgevoerd.
Bij een vast raam ontbreekt het bewegende beslag.
| Raamtype | Gebruikelijk beslag | Belangrijkste aandachtspunt |
|---|---|---|
| Vast raam | Geen bewegend raambeslag | Glasbevestiging en kozijnconstructie |
| Draairaam | Scharnieren, kruk en sluitwerk | Draagkracht en beveiliging |
| Draaikiepraam | Draaikiepbeslag met meerdere onderdelen | Correcte bediening en afstelling |
| Valraam | Specifiek valraambeslag | Veilige ondersteuning van het raam |
| Naar buiten draaiend raam | Passende scharnieren en raamsluitingen | Beveiliging aan de scharnierzijde |
Bij de keuze is ook het gewicht belangrijk.
Een groter raam of zwaarder glaspakket kan invloed hebben op de maximale afmetingen en de toegestane beslagconfiguratie.
Daarom moet het beslag worden afgestemd op de kunststof kozijnprofielen en de gekozen beglazing van kunststof kozijnen.
In veel gevallen kunnen onderdelen van het hang- en sluitwerk afzonderlijk worden vervangen.
Denk aan een beschadigde raamkruk, een versleten scharnier of een defect onderdeel van het draaikiepmechanisme.
Daarvoor moet wel een geschikt vervangend product beschikbaar zijn.
Bij kunststof kozijnen zijn verschillende onderdelen systeemgebonden. Een raamkruk is soms relatief eenvoudig te vervangen, terwijl een volledige espagnolet of schaarconstructie nauwkeurig moet passen bij het bestaande raam.
Het merk of type staat soms op een metalen beslagdeel.
Ook kunnen de oorspronkelijke offerte, productdocumentatie of leverancier informatie geven over het gebruikte systeem.
Bij vervanging kunnen onder andere de raamafmetingen, draairichting en de positie van de sluitpunten belangrijk zijn.
Gebruik daarom niet alleen een foto van de raamkruk als basis om een compleet nieuw mechanisme te bestellen.
Een specialist kan beoordelen of het bestaande onderdeel nog leverbaar is of door een aantoonbaar passende uitvoering kan worden vervangen.
Wanneer het kunststof profiel en het glas nog in goede staat zijn, hoeft een defect beslagonderdeel niet te betekenen dat het hele kozijn vervangen moet worden.
Soms is opnieuw afstellen voldoende. In andere gevallen kan een passend onderdeel worden vervangen.
Wanneer ook het raamprofiel beschadigd of vervormd is, kan een grotere reparatie of vervanging nodig zijn.
De uitgebreide afweging tussen herstel en vervanging behandelen we bij kunststof kozijnen repareren.
Een kunststof draaikiepraam dat klemt of moeilijk vergrendelt, heeft niet altijd een kapot slot.
De oorzaak kan ook liggen bij de afstelling van het bewegende raamdeel, een versleten scharnier of een sluitpunt dat niet meer goed aansluit.
Gebruik daarom geen extra kracht wanneer de raamkruk plotseling zwaar draait.
| Klacht | Mogelijke oorzaak | Wat is verstandig? |
|---|---|---|
| Raam loopt aan tegen kozijn | Verkeerde afstelling of verzakking | Raam en scharnieren laten controleren |
| Raamkruk draait zwaar | Beslag vervuild of sluitpunten staan onder spanning | Niet forceren; werking laten beoordelen |
| Tocht langs het raam | Afdichting of sluitdruk onvoldoende | Rubbers en sluitpunten controleren |
| Raam lijkt tegelijk gedraaid en gekiept | Bedieningsmechanisme niet correct in stand | Raam ondersteunen en leverancier raadplegen |
| Beschadigd of loszittend beslag | Slijtage, defecte bevestiging of overbelasting | Niet blijven gebruiken; specialist inschakelen |
Een raam dat niet meer goed aan zijn scharnieren hangt, kan gevaarlijk zijn. Probeer het mechanisme dan niet zelf met kracht terug te zetten.
Bij terugkerende problemen is het verstandig om de volledige raamwerking te laten beoordelen. Alleen een sluitplaat verplaatsen zonder de oorzaak te kennen, kan het probleem verergeren.
Kunststof kozijnen hoeven doorgaans niet geschilderd te worden, maar de bewegende beslagonderdelen hebben wel onderhoud nodig.
Het VKG Keurmerk adviseert om het hang- en sluitwerk ten minste eenmaal per jaar op de werking te controleren en waar nodig te smeren.
Het juiste smeermiddel hangt af van het beslag. Sommige onderdelen hebben onderhoudsvrije lagers of vragen om een specifiek product.
Volg daarom de voorschriften van de fabrikant.
Open en sluit het raam regelmatig om te controleren of het soepel blijft bewegen.
Let op ongebruikelijke weerstand, piepende scharnieren of een raamkruk die moeilijk draait.
Controleer ook of de raamvleugel goed aansluit op de rubbers.
Wanneer er tocht ontstaat, kan dat samenhangen met de afstelling of met beschadigde afdichtingen.
De bredere schoonmaak- en onderhoudswerkzaamheden staan op de pagina over kunststof kozijnen onderhouden.
Forceer een raamkruk niet wanneer het mechanisme blokkeert.
Ook is het verstandig om een open raam niet ongecontroleerd tegen de aanslag te laten slaan.
Bij zware ramen kunnen herhaaldelijke schokken extra belasting geven op de scharnieren en sluitdelen.
Laat versleten of beschadigde onderdelen tijdig beoordelen.
Daarmee voorkom je dat een relatief klein beslagprobleem invloed krijgt op de werking van de hele raamconstructie.
De prijs hangt af van het onderdeel dat moet worden vervangen en de benodigde werkzaamheden.
Een losse raamkruk heeft een andere prijs dan een complete draaikiepset met scharnieren, sluitpunten en bijbehorende sluitplaten.
Ook kunnen bijzondere beveiligingsvoorzieningen duurder zijn dan een eenvoudige standaarduitvoering.
Bij bestaande kozijnen speelt bovendien de beschikbaarheid van passende onderdelen mee.
Wanneer een oud systeem niet meer wordt geproduceerd, kan het zoeken naar een geschikte vervanging extra werk veroorzaken.
Bij een nieuw kunststof raam wordt het benodigde hang- en sluitwerk meestal als onderdeel van het raam aangeboden.
Toch verschilt de standaarduitvoering per leverancier.
De ene aanbieder levert bijvoorbeeld een afsluitbare raamkruk standaard mee, terwijl een andere deze als optie aanbiedt.
Ook het toegepaste beveiligingsbeslag kan verschillen.
Controleer daarom welke onderdelen zijn inbegrepen voordat je offertes uitsluitend op totaalprijs vergelijkt.
Wanneer je nieuwe kunststof kozijnen koopt, moet het hang- en sluitwerk passen bij het raamtype, de beglazing en de gewenste beveiliging.
Vraag daarom welke bediening en welke beslagonderdelen daadwerkelijk worden geleverd.
Voor een draaikiepraam zijn vooral de volgende punten belangrijk:
To-dolijst
Vraag bij beveiligingsclaims expliciet of de certificering betrekking heeft op één beslagonderdeel of op de volledige raamconstructie.
Een goed passend en correct gemonteerd systeem is belangrijker dan alleen de aanwezigheid van een bekend merk of een groot aantal sluitpunten.
Wie zich nog oriënteert op het complete product, kan de verschillende mogelijkheden voor kunststof kozijnen vergelijken.
We zoeken naar een partij die aansluit op de opgegeven werkzaamheden. Een match is geen verplichting en geen garantie dat iedere aanvraag door meerdere specialisten wordt opgepakt.
Dat hangt af van het raamtype. Bij draaikiepramen bestaat het beslag doorgaans uit scharnieren, een schaarconstructie, een raamkruk en een mechanisme dat meerdere sluitpunten bedient. Andere raamtypen kunnen eenvoudiger beslag hebben.
Draaikiepbeslag is een mechanisme waarmee een raam zowel naar binnen kan draaien als aan de bovenzijde kan kiepen. De raamkruk bedient verschillende onderdelen die het raam openen, ondersteunen en vergrendelen.
Paddenstoelnokken zijn speciaal gevormde sluitnokken die in passende sluitplaten grijpen. Ze kunnen onderdeel zijn van inbraakwerend raambeslag. De uiteindelijke beveiliging hangt af van de complete raamconstructie.
Niet automatisch. Een afsluitbare raamkruk kan onderdeel zijn van een beveiligingsoplossing, maar ook de sluitpunten, scharnieren, kozijnconstructie en montage zijn belangrijk.
Ja, bij veel systemen kunnen onderdelen afzonderlijk worden vervangen. De juiste onderdelen moeten wel passen bij het gebruikte raamprofiel en beslagmechanisme.
Dat kan komen door een verkeerde afstelling, een beschadigd scharnier, vervuild beslag of sluitpunten die niet goed aansluiten. Forceer de raamkruk niet en laat bij aanhoudende problemen de oorzaak controleren.
Het VKG Keurmerk adviseert om het beslag minimaal eenmaal per jaar te controleren en waar nodig te smeren. Volg daarbij altijd de voorschriften van de fabrikant.
Nee. De inbraakwerendheid hangt af van de volledige samenstelling en eventuele beproeving of certificering. Een standaard draaikiepmechanisme is niet automatisch gelijkwaardig aan een aantoonbaar inbraakwerend systeem.
Ja, triple glas is doorgaans zwaarder dan HR++ glas. Het raamprofiel, de scharnieren en het draaikiepbeslag moeten geschikt zijn voor dat extra gewicht.
Dat hangt af van het merk, de onderdelen die defect zijn en de benodigde arbeid. Alleen een raamkruk vervangen is meestal eenvoudiger dan een volledige beslagconstructie herstellen of vernieuwen.